REFERENCE: (2015) Celal Karaca, Dünyadaki Uluslararası Öğrenci Hareketliliğini Etkileyen Etmenler ve Türkiye'nin Uluslararası Öğrenci Barındırma Durumu, 1. International Higher Education Studies Conference (IHEC) 2015, The Changing World and Higher Education : Identity, Policy and Reform Models, 14-16 Ekim 2015, Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul, Türkiye
ÖZET
UNESCO İstatistik Enstitüsü verilerine göre 2000 yılında 2,1 milyon olan uluslararası dolaşımdaki öğrenci sayısı, 2005 yılında 3 milyona, 2010 yılında ise 4,1 milyona ulaşmıştır. Bu sayının 2020 yılı itibariyle 7 milyonu aşacağı tahmin edilmektedir. Dünyada dolaşım halinde olan 4,1 milyon uluslar arası öğrencinin yaklaşık 2 milyonu Avrupa ülkelerinde, 880 bini Kuzey Amerika’da eğitim görmektedir. Ülke bazında baktığımızda en çok uluslar arası öğrenci kabul eden ilk beş ülkenin sırasıyla %17 oranıyla ABD, % 13 oranıyla Birleşik Krallık, % 7 oranıyla Avustralya, % 6 oranıyla Almanya ve % 6 oranıyla Fransa olduğu görülmektedir. Kanada ve Yeni Zelanda’da dâhil edildiğinde uluslararası öğrencilerin yarıya yakının İngilizce konuşulan ülkelerde bulunduğu dikkat çekmektedir. Türkiye yurtdışına öğrenci gönderen önemli kaynak ülkelerden biri konumundadır. UNESCO’nun 2012 yılı verilerine göre Türkiye’den 45 bin civarında öğrenci yurtdışında eğitim görmektedirler. Bu sayıyla Türkiye, yurtdışına en çok öğrenci gönderen ilk 10 ülke bandına yakındır. Türkiye’den uluslar arası dolaşımda bulunan öğrencilerin 11 bin civarı ABD’de, 5’er bin civarı Almanya ve Bulgaristan’da, 3’er bin civarı ise Birleşik Krallık, Avusturya ve Azerbaycan’da eğitim görmektedir.
Tüm dünyada yurtdışına eğitime giden öğrencilerin %52’si Asya Kıtasından, %23’ü Avrupa’dan, %12’si Afrika kıtasındandır. Yurtdışına en fazla öğrenci gönderen beş ülkeye baktığımızda; ilk sırayı yurtdışına 712 bin (%18) civarı öğrenci gönderen Çin alırken, onu 180 bin (%4,5) öğrenciyle Hindistan, 123 bin (%3) öğrenciyle Güney Kore, 117 bin (%3) öğrenciye Almanya izlemektedir. Türkiye’ye eğitim görmek amacıyla gelen yabancı uyruklu öğrenci sayısı; YÖK’ün verilerine göre 1990’da 7.661, 2000’de 16.656, 2012’de 43.000 ve Nisan 2014 itibariyle 55.000’e ulaşmıştır. Özellikle 2010’dan sonraki yıllarda ivmesi düşük olsa da, Türkiye’de eğitim gören yabancı uyruklu öğrencilerin sayısında düzenli bir artış olduğu görülmektedir. Türkiye’ye en fazla öğrenci gönderen 3 ülke; 7 bin civarı öğrenciyle Azerbaycan, 6 bin civarı öğrenciyle Türkmenistan ve 4 bin civarı öğrenciyle Kuzey Kıbrıs’tır. Bu 3 ülkeden gelen öğrenci sayısı, Türkiye’deki toplam yabancı uyruklu öğrenci sayısının %40’ını oluşturmaktadır. Onları da 1000 civarı öğrenciyle Almanya, Yunanistan, İran, Bulgaristan ve Afganistan izlemektedir. Almanya, Yunanistan ve Bulgaristan gibi ülkelerden gelen öğrencilerin büyük bir kısmının Türk kökenli öğrencilerinden oluşması dikkat çekicidir.
Bugün sayısı 180’i aşan yükseköğretim kurumu, 5,5 milyon civarı öğrencisi ve 140 bini aşkın öğretim elemanı bulunan Türkiye yükseköğretimi, uluslararasılaşma anlamında önemli avantajlara sahiptir. Fakat tüm dünyada dolaşımda bulunan uluslar arası öğrencilerden sadece %1,4 ‘ünü barındıran Türkiye üniversitelerinin, uluslararasılaşma anlamında henüz istenen düzeye gelmediği ve bu konuda atılması gereken adımlar olduğu görülmektedir. Bu çalışma ile ülkemiz yükseköğretim alanında eğitim gören uluslararası öğrenci sayısının artırılmasına yönelik neler yapılabileceği; eğitimin niteliği, burslar/teşvikler/tanıtım faaliyetleri, yabancı dilde eğitim gibi farklı değişkenler açısından incelenecektir. Bu vesileyle ülkemiz yükseköğretiminin uluslararasılaşma çabalarına katkı sunulması hedeflenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Uluslararası Öğrenci Hareketliliği ,Yükseköğretimde Kalite, Yükseköğretimde Uluslararasılaşma